Waarom de temperatuur van het tomatenblad meten?
Een klimaatsensor in de kas meet de temperatuur van de lucht. De temperatuur van een tomatenblad kan echter aanzienlijk verschillen van de luchttemperatuur.
Dat komt doordat het blad voortdurend energie uitwisselt met zijn omgeving. Zoninstraling verwarmt het blad, terwijl verdamping juist voor verkoeling zorgt. Ook luchtbeweging, luchtvochtigheid en de beschikbaarheid van water hebben invloed op de planttemperatuur.
De planttemperatuur kan daardoor waardevolle aanvullende informatie geven over wat er daadwerkelijk in het gewas gebeurt.

Niet alleen meten wat de omgeving doet, maar ook meten hoe de plant daarop reageert.
Hoe werkt een Apogee infrarood radiometer?
Een infrarood radiometer meet de thermische infraroodstraling die door een oppervlak wordt uitgezonden. Op basis daarvan kan de oppervlaktetemperatuur worden bepaald zonder dat de sensor het blad of de plant hoeft aan te raken.
Dat maakt infraroodmeting bijzonder geschikt voor de glastuinbouw. De meting kan worden uitgevoerd op bladeren, gewassen of andere oppervlakken zonder de plant te beschadigen of de meting te beïnvloeden door contact.
Apogee heeft verschillende infrarood radiometers ontwikkeld voor toepassingen waarbij de temperatuur van oppervlakken en vegetatie moet worden bepaald.

De tomatenplant als temperatuurindicator
De planttemperatuur kan worden gezien als een aanvullende indicator voor de reactie van het gewas op het klimaat.
Wanneer een tomatenplant voldoende water beschikbaar heeft en actief verdampt, kan verdampingskoeling ervoor zorgen dat het blad relatief koel blijft. Wanneer de verdamping afneemt, bijvoorbeeld doordat de plant minder water beschikbaar heeft of de verdampingsvraag verandert, kan de bladtemperatuur oplopen.
Een stijgende planttemperatuur betekent niet automatisch dat er sprake is van waterstress. De meting moet altijd worden bekeken in combinatie met andere factoren. Juist daarom is infraroodmeting zo interessant als onderdeel van een groter meetconcept.

Watergift en waterstress
Watermanagement is een essentieel onderdeel van de tomatenteelt. Een optimale watergift moet aansluiten bij de behoefte van de plant en de omstandigheden in de kas.
Door planttemperatuur te meten, kan aanvullende informatie worden verzameld over de reactie van het gewas op de beschikbare hoeveelheid water en de verdampingsvraag.
Een teler kan bijvoorbeeld planttemperatuurmetingen combineren met:
• substraatvocht;
• drainmetingen;
• watergift;
• luchttemperatuur;
• relatieve luchtvochtigheid;
• instraling;
• CO₂;
• luchtbeweging.

Hierdoor ontstaat een veel completer beeld van de waterbalans en de reactie van de plant.

Het belang van het verschil tussen lucht- en planttemperatuur
Een interessante parameter is het verschil tussen de temperatuur van de kaslucht en de temperatuur van het blad.
Bijvoorbeeld:
Luchttemperatuur → 24 °C
Bladtemperatuur → 22,5 °C

Het temperatuurverschil kan informatie geven over de verdampingsomstandigheden van de plant.
Wanneer de omstandigheden veranderen, kan ook dit verschil veranderen. Door de ontwikkeling ervan gedurende de dag te volgen, kunnen telers meer inzicht krijgen in de dynamiek van het gewas.
Het is daarbij belangrijk om niet naar één afzonderlijke meting te kijken, maar vooral naar trends en veranderingen onder vergelijkbare omstandigheden.

Effect van zonlicht en instraling
In een kas verandert de hoeveelheid zonlicht gedurende de dag voortdurend. Directe instraling kan de temperatuur van het blad sterk beïnvloeden.
Daarom is het interessant om planttemperatuur te combineren met een PAR- of stralingsmeting. Hierdoor kan worden bekeken hoe het gewas reageert op veranderende lichtomstandigheden.

Bijvoorbeeld tijdens:
• zonsopkomst;
• maximale instraling rond het middaguur;
• bewolkte omstandigheden;
• het sluiten of openen van schermen;
• wisselende ventilatie;
• warme zomerdagen.
Zo kan de teler beter begrijpen hoe de energiehuishouding van het gewas verandert.

Verschillen binnen een kas zichtbaar maken
Niet iedere plek in een kas heeft exact hetzelfde klimaat. De positie ten opzichte van gevels, luchtramen, schermen en verwarmingsinstallaties kan invloed hebben op de omstandigheden rondom de plant.
Ook verschillen in gewasdichtheid kunnen een rol spelen.
Met een draagbare Apogee infrarood radiometer kan een teler of onderzoeker eenvoudig verschillende meetpunten vergelijken.
Denk bijvoorbeeld aan:
Gevel versus midden van de kas
Zijn er temperatuurverschillen tussen beide zones?
Bovenkant versus onderkant van het gewas
Hoe verandert de planttemperatuur binnen het gewas?
Zonnige versus beschaduwde bladeren
Welke invloed heeft directe instraling?
Voor en na watergift
Verandert de planttemperatuur na een irrigatiemoment?
Deze vergelijkingen kunnen waardevolle inzichten opleveren.
Infraroodmeting als onderdeel van precisie telen
De glastuinbouw beweegt steeds meer richting precisieteelt. Hierbij worden klimaat en teelt steeds nauwkeuriger afgestemd op de daadwerkelijke behoefte van het gewas.
Infraroodmetingen kunnen daarbij een aanvullende rol spelen.
Door planttemperatuur te combineren met andere sensordata ontstaat een uitgebreid meetbeeld:

Parameter - Wat wordt gemeten?
Luchttemperatuur - Klimaat rondom het gewas
Relatieve luchtvochtigheid - Vochtconditie van de kaslucht
CO₂ - Beschikbaarheid voor fotosynthese
PAR/licht - Beschikbare fotosynthetisch actieve straling
Substraatvocht - Beschikbaarheid van water bij de wortels
Planttemperatuur - Reactie van het gewas
Watergift - Toegevoerde hoeveelheid water

Door deze parameters gezamenlijk te analyseren, kunnen patronen in het gewas beter worden herkend.

Interessant voor telers én onderzoek
Apogee infrarood radiometers zijn niet alleen interessant voor commerciële tomatentelers. Ook onderzoeksinstellingen, proefbedrijven, universiteiten, veredelaars en teeltadviseurs kunnen profiteren van deze meetmethode.

Bij onderzoek kan bijvoorbeeld worden gekeken naar het effect van:
• verschillende irrigatiestrategieën;
• verschillende klimaatrecepten;
• scherminstellingen;
• lichtniveaus;
• luchtvochtigheid;
• ventilatie;
• verschillende rassen.

De planttemperatuur wordt daarmee een extra meetparameter waarmee verschillende teeltstrategieën met elkaar kunnen worden vergeleken.

Van klimaatdata naar gewasdata
Traditioneel wordt veel aandacht besteed aan het meten van de omstandigheden in de kas. De volgende stap is het meten van de reactie van het gewas.
Daar ligt een belangrijke meerwaarde van infrarood radiometrie.
Een tomatenplant is uiteindelijk het resultaat van alle omstandigheden die samenkomen: licht, temperatuur, water, CO₂ en luchtvochtigheid. Door ook de temperatuur van het gewas te meten, wordt een extra stukje van deze puzzel zichtbaar.

De kas meet je met sensoren. Het gewas vertelt je wat die omstandigheden daadwerkelijk betekenen.
CaTeC en Apogee: meten voor een optimale tomatenteelt
CaTeC uit Wateringen levert professionele meetinstrumenten voor de glastuinbouw en helpt telers, onderzoekers en adviseurs bij het selecteren van de juiste meetoplossing.
De Apogee infrarood radiometers zijn interessant voor toepassingen waarbij de temperatuur van planten en oppervlakken nauwkeurig en contactloos moet worden gemeten.
Voor de tomatenteelt biedt deze technologie mogelijkheden om meer inzicht te krijgen in de relatie tussen kasklimaat, planttemperatuur, verdamping, waterbeschikbaarheid en instraling.
Wie slimmer en efficiënter wil telen, begint immers met betrouwbare meetgegevens.

Meer weten over Apogee infrarood radiometers?
Wilt u weten welke Apogee infrarood radiometer geschikt is voor uw toepassing in de glastuinbouw? Neem contact op met CaTeC. Wij denken graag mee over de juiste sensor, meetmethode en toepassing.
CaTeC – professionele meetinstrumentatie voor de glastuinbouw. 

Voor meer informatie : IR radiometers